Alternatif Yaşam Planlaması Blogu 2006 yılında yazılmaya başlanmıştı. Dört kişilik bir ekibin projesi ve idealleriydi. Youtube'un hayatımıza girmesiyle blog yazıları videolara evrildi.
Alternatif Yaşam Planlamasında "Ben bunu demiştim" projeler arasında başaramamış/yapamamış olmaktan dolayı en çok üzüldüğüm proje "Ceviz Bahçeleri Projesidir" Ceviz Bahçeleri Projesi üzerinden 14 yıl geçti, o günlerde 100 dönüm (ideali 1000 dönüm ve üzeri) ve üzeri bir ceviz bahçesi kurabilmiş olsaydım bugün her yıl önemli miktarda gelire sahip olacaktım. Son yıllarda düzenli araştırma ve yazı yayınlamıyorum ama tam da yazılarımda bahsettiğim ve dünyada örnekleri olan, yüzlerce dönüm arazide her aşaması makinalı, ceviz bahçesinin Türkiye'de hayata geçirildiğini okumuştum.
Yıllarca önce denemelerini yapıp, tecrübe ettiğim ve bugünlerde gündemde olan ve yakın zamanda atık yönetimi konusunda ana akım olacak kompost Alternatif Yaşam Planlamasının bir diğer önemli projesiydi. Tek kullanımlık plastik malzemelerin yerine doğa dostu tek kullanımlık malzemelerin kullanılması yasalarla zorunlu hale geliyor. Atıkların geri dönüştürülmesi ve organik atıkların kompost yapılmasının zorunlu olacağı bir döneme başlıyoruz. Şeker kamışı küspesi, buğday ve arpa sapı gibi atık malzemelerden yapılan tek kullanımlık, endüstriyel ve ev tipi kompost yapılmaya uygun, mutfak malzemeleri önemli değişimlerinden biri. İngiltere'de bu konuda kurulan "Compostable Coalition UK" bu sürecin tüm dünyada zaman içinde gideceği yöne model oluyor. Koalisyonda tek kullanımlık kompost edilebilir ürün üreticileri, çöp toplayıcıları ve kompost yapma tesisleri yer alıyor.
Yağmur suyu toplama sistemleri, elektrik şebekesinden bağımsız evler de Youtube'da sıkça gördüğüm hayata geçen projelerden.
2021 başından beri hidrojen enerjisinin başta ağır sanayi ve ağır vasıta yakıtı olarak kullanılması hakkında araştırmalar yapıyor, proje geliştiriyorum. 2021 yılında projemi anlattığım bir çok kişi elektriğin ana enerji kaynağı olacağını, hidrojenin bir çok sebepten dolayı ana enerji kaynağı olmasının mümkün olmadığını söylüyordu. Bu ay içerisinde izlediğim iki video rüzgarın hidrojen lehine dönmeye başladığını gösteriyor.
Roket sobanın:
1- Yanma haznesi
2 - Yanma haznesinin merkez baca ile birleştirilmesi
3 - Merkez bacanın üzerine yerleşecek ve ısıtmayı sağlayan boruya kapak yapılması ve bu borunun alt tarafından gaz çıkışının açılması için
bir metal ustası arıyordum. Pazartesi bu ustayı buldum. Dün yukarıdaki işlemlerin yapılabilmesi için parçaları İbrahim Ustaya teslim ettim. İbrahim Usta'yı bir sonraki yazıda daha detaylı anlatacağım. İbrahim Usta soba için istediklerimi tamamiyle anladı ve hatta benim düşünemediğim bazı foksiyonel eklemeler önerdi.
Cumartesi günü yukarıdaki metal işlemleri tamamlanmış roket sobasını teslim alacağım. Sonrasında roket sobayı ahşap yatağına yerleştireceğim.
Roket Soba hakkında yazıları okuduktan ve videoları izledikten sonra hemen bir tane yapmak üzere malzeme listesi oluşturmaya ve nasıl yapabileceğimi düşünmeye başladım.
Üç boru kullanılarak yapılan model benim aklıma en yatan model olduğu için 15-25-35cm (+/- 1-2 cm) çaplı metal borular aramaya başladım. Epey farklı özellikte metal boru (demir, paslanmaz çelik, çelik vb) bulmak mümkün. Ve Fakat, iş 80cm, 90 cm uzunlukta metal boru bulmaya gelince bu işin boru satan firmalar ile olmayacağını anladım. Elinde istediğim çaplarda boru olduğunu ama altı metre uzunluktaki boruları kesme imkanın olmadığını söyleyen bir satıcı, hurdacılara bakmamı önerdi ve bir hurdacının telefonunu verdi. Geçtiğimiz cumartesi yarım günümü hurdacıyı bulmak ve hurdacıdan istediğim boruları almakla geçirdim.
Yukarıdaki resimde aldığım boruları görebilirsiniz. En küçük boru, baca görevi yapacak boru olacak. Orta boy boru, baca görevi yapacak borunun etrafında yer alacak izolasyon malzemesini tutacak. En kalın boru da ısınmanın olacağı kapak bölüm olacak. Borular 5-6 mm kalınlıkta, oksijen kaynağı ile kesildiler.
Boruları arabaya yüklerken ağırlıkları beni endişelendirdi. Boruları arabadan indirirken ise bir B planımın olması gerektiğini düşündüm. Üç boru toplamda 40-50 kilo ağırlığında olmalı. Bu üç boru ile roket sobayı yaparsam sobanın toplam ağırlığı 90-100 kiloyu bulacak diye düşünüyorum.
İçte yer alacak iki metal boru yerine, sacdan yapılma borular kullanmanın sobayı 20-25 kilo kadar hafifleteceğini düşündüm. Sac borular, demir borular kadar ısınmayacak ve dayanıklı olmayacak ama bu sobayı prototip olarak yapıyorum. Roket soba sağlıklı çalışırsa tamamını metal borulardan yapacağım ikinci bir soba yapmayı planlıyorum.
Urla sanayide sac işi yapan bir usta var. Ona giderek kafamdaki sistemi anlattım. Sobanın nasıl çalışacağını pek anlayamasa da ihtiyacımı anladı.
Yirmibeş santim çapında doksan santim uzunluğunda bir borunun altında on santim yukarıya 13 santim çapında bir yuva açtık.
13 santim çapında, doksan santim uzunluğunda bir boruya on santim mesafeden bir boru eklettim.
Yukarıda görüldüğü gibi iç içe geçmiş ve içteki borudan dıştaki borunun dışına çıkan bir parçası olan tek bir boru elde etmiş oldum.
Alçı ve vermiküliti iyice karıştırdım. İki sac borunun arasındaki boşluğu izolasyon sağlaması için bu karışım ile doldurdum. İki boru arasında hava kalmaması ve pürüzsüz bir dolgu oluşturmak için boruyu doldurdukça uzun, ince bir sopayı dolgu malzemesine sokup, malzemenin sıkışmasını sağladım.
Yukarıdaki resimde iki boru arasının doldurulmuş halini görebilirsiniz. Metalden yapılacak yanma haznesi yukarıdaki borunun alt ucundan çıkan boruya bağlanacak. Resimde arka planda yer alan metal boruya kapak yapılacak ve sac borunun üzerine arada 5-7 cm mesafe kalacak şekilde kapatılacak. Kapak olacak borunun alt tarafına gaz çıkışı yapacak bir delik açılacak ve bu boru dışarıya çıkacak.
Şimdilik biraz dağınık ve karışık görünen bu projenin eksik parçaların tamamlanması ile verimli çalışan bir roket sobaya dönüşmesini hedefliyorum.
Eksik olan metal haznenin yapılması ve kalın metal boruya kapak yapılması işleri beni epey uğraştıracak.
İyi şartlarda, mevcut zamansızlığımı da göz önünde bulundurduğumda, sobanın tamamlanması iyi şartlarda on günü bulacak görünüyor...
Haftasonu roket soba yapmak için çalışmaya başladım. Cumartesi epey uğraştıktan sonra istediğim çap ve boyda demir boruları hurdacıda buldum.
Evin işleri ve iş hayatımdaki yoğunluk nedeniyle roket sobayı beklediğimden daha uzun sürede tamamlayacağım.
Roket soba yapımını anlatan bir ağ günlüğü yazısı buldum. Ağ günlüğü İngilizce olmasına rağmen, resimler roket soba yapılışı hakkında temel bilgileri veriyor.
Roket Soba yapımı hakkındaki İngilizce yazıya bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
Gaia Education'da sanal sınıfta, işimize yarayacağını düşündüğümüz, genel ağ sitesi adreslerinin, videoların ve yazıların linklerini paylaşıyoruz. Bu sayede, Dünya'nın farklı ülkelerinden sürdürülebilir yaşam için algıları açık insanların paylaşımlarının doldurduğu bir havuz tarafından besleniyorum. Geçen hafta İspanya'dan sınıf arkadaşım Permies.com adresinde faydalı bilgilerin olduğu hakkında bir mesaj gönderdi. Siteye girdim, birkaç bağlantıya tıkladım.
Rocket Mass Heater başlıklı sayfada takıldım kaldım. Bir çeşit soba yapmış adamlar ama nasıl yani dedim.
Yukarıda sobanın kesitini görebilirsiniz.
Sol tarafta ince odunlar yakma haznesinde yakılıyor,
Uç tarafları yanmakta olan odunların alevi soğuk baca tarafından çekiliyor
Baca etrafında bulunan kapalı alanda verimli yanma gerçekleşiyor
Resmin sağ tarafında yer alan bacadan buhar ve CO2 dışarı veriliyor.
Soba konusunda tüm bildiklerimize ters bir şeyler dönmekte olduğu açık. Böyle bir şeyle karşılaştığım zaman "Ulan diyorum ben mi okuduğumu anlamıyorum, İngilizceme bok atıyorum, acaba ben mi yanlış anlıyorum." diye düşünüyorum. Bir kez daha okuyorum. Yoo doğru anlıyorum.
Google'da Roket Sobası, Roket Isıtıcı, Roket Ocağı kelimeleri ile aramalar yaptım. Roket Ocakları hakkında birkaç yazı buldum ama Roket Sobası hakkında neredeyse hiç yazı bulunmuyor.
Nasıl yani koskoca Türkiye'de roket sobası denenmemiş mi? Marmariç'te 2011 de Roket Sobası hakkında bir eğitim verilmiş ama yazıda sadece eğitimin içeriği ve detayı var.
Roket sobasının avantajları:
%70 - %90 arasında odun tasarrufu sağlaması. İzlediğim videoların birinde, roket sobadan önce 4 ton odun yaktığını söyleyen biri, roket sobasında 1 ton odun ile aynı seviyede ısındığını belirtiyordu.
Normal sobada verimsiz ve hızla yanan dal, ince odun gibi parçaların kullanılabiliyor olması. Dal kullanmak orman sağlığı açısından da iyi. Yukarıda roket sobada yakmak üzere toplanmış, atık ve bir işe yaramayan tahta parçalarını görebilirsiniz.
Yapımının kolay ve eski malzemeler kullanılması durumunda çok ucuz olması
Daha az duman ve is çıkarması
Sabit durmak zorunda olan sobalar yerine alttan çıkan boru sayesinde hareketli olarak yapılabilmesi.
İş gene başa düştü. Girdim Youtube'a. Rocket Heater Design kelimesi ile onlarca videoya ulaşmak mümkün. Alıştığım üzere onlarca videoyu indirdim ve akşam hepsini izleyip faydalı olanları sınıfladım.
Yazımın başında verdiğim resim kesit olduğu için ilk başta sistemi tam anlamamı engelledi. Videoları izledikçe roket sobanın nasıl yapıldığını anladım. Aşağıda roket soba yapımını ve mantığını en iyi şekilde anlamamızı sağlayacak videolardan birini bulabilirsiniz. İzleyelim sonra üzerine bir kaç açıklama daha yapacağım.
İşin özünde 3 adet boru var.
Birinci boru baca görevi yapıyor ve yan tarafta yanmakta olan ateşi çekiyor.
İkinci boru yalıtım malzemesini tutmak ve bacada verimli yanma sağlamak için var. Birinci boru (Baca) ile ikinci boru arasında kalan bölgeye ısı yalıtımı sağlayacak bir malzeme dolduruluyor. Videolarda sıklıkla duyduğum "Vermiculite" ile yalıtım yapmaktalar. Vermiculite de nedir diye sözlüğe baktım Türkçesi Vermikülit yazıyordu. Hah dedim şimdi anladım ne olduğunu :) Vermikülit'in ne olduğuna çok hakim olmasam da gittigidiyor'da satılmakta olduğunu gördüm. Kimi videolarda Perlit'in, Vermikülit yerine kullanıldığını izledim. İki boru arasına yalıtım sağlayacak her hangi bir malzeme konulabilir.
Birinci ve ikinci boru arası yalıtım malzemesi ile doldurulunca tek bir boru haline geliyor. Aslında dışı yalıtım yapılmış bir baca.
Üçüncü boru bacanın etrafını kapatıyor ve yanma verimini arttıran bir odacık oluşturuyor. Üçüncü borunun alt tarafından gaz çıkışı yapılıyor.
Yukarıdaki videoda borular yerine eski tüpleri kulandılar ve bacayı yukarı doğru uzattılar. Birçok durumda bacayı evin içinde gezdirerek bacadaki ısıdan da faydalanılmakta. Hatta bacayı özel toprak sedirlerin içine yerleştirerek ısıtmalı sedirler yapmaktalar.
Tahmin edeceğiniz gibi roket soba yapmak üzere planlama yapmaya başladım. Ben 3 boru sistemi kullanmayı düşündüğüm için ilk bu örnekle başladım.
Borulardan yalıtımlı baca yapmak yerine tuğlaları kullanarak da baca yapılan videolar izledim. Aşağıdaki video tuğla kullanılarak yapılan roket sobasına güzel bir örnek. İngilizcesi yetersiz olanlar için videoya küçük bir açıklama getireyim. Bacayı tuğlaların arasına harç koymadan yaptıkları ilk denemede başarısız oluyorlar. Daha sonra bacayı harç kullanarak yapıyorlar ve roket sobası sağlıklı çalışıyor. Baca etrafında kapalı ortam oluşturmak için varil sıklıkla kullanılan bir malzeme. Bu videoda baca etrafını kapatmak için varil kullanılıyor.
b) Bedava odun ! (Bedava kömüre alternatif, sanırım iyi bir şey değil bu yazacağım yazı ve roket projem. Bilgilendirmemek, paylaşmamak daha mı iyi olur benim için???)
c) Elektrik faturanızı nasıl daha düşürebilirsiniz? Daha ucuza elektrik ile ısınmak nasıl olur? Benim durumum bu seçeneğe giriyor. Geçen ay gelen elektrik faturasından sonra ısınmama destek olacak bir yol bulmalıydım. (Nazan (eşim), roket ile elektrik faturamızın düşeceğine pek inanmadı. Deneyip, göreceğiz)
Yeri gelmişken, vergisini, maaşını almadan ödeyen biri olarak kaçak elektrik kullananlara hakkımı helal etmediğimi belirteyim. "Paramız yok, ısınamıyoruz, kaçak elektrik kullanmayalım da ne yapalım?" diyenlere de hakkımı helal etmemek için bu yazıyı ve yazacağım roket yazımı kaynak gösteriyorum.
Neyse... Sinirlendim yine...
"Bu roket de nereden çıktı?" diyorsanız açıklayayım. Alternatif Yaşam Planlaması'nda denediğim, yaptığım projelerin çoğu için İngilizcedeki meşhur sözü kullanırım. This is not a rocket science. (Bu roket bilimi değil) Bu lafı fazla kullanmış olmalıyım ki yakın zamanda "roket" yapmamı gerektirecek bir projenin araştırma, Youtube izleme, öğrenme, malzeme seçeneklerini belirleme aşamaları içinde buldum kendimi. En kısa zamanda "roket" projemin detaylarını paylaşacağım.
Roket projesi ile uğraşırken rokete yakıt olacak malzemeyi insanların atıklardan üretiklerini gördüm.
Özet ile olay şu:
Atık kağıtları, eski gazete kağıtlarını, atık kartonları parçalayıp, suda bekletiyor, karıştırarak, hamur haline getiriyorsunuz. Kağıt hamurunu, suda beklettiğiniz talaş, kuru yapmak ile birleştirip bir hamur elde ediyorsunuz. Elde ettiğiniz hamuru bir kaba koyup, pres ile sıkıştırarak, özel bir odun yapıyorsunuz. Elde ettiğiniz odunu kuruttuktan sonra kullanabilirsiniz. Yazımın başındaki resim kurumakta olan odunları gösteriyor.
Bu odunlara Fuel Briquette deniyor. Youtube'da Homemade Fuel Briquette diye arama yaparsanız, onlarca video bulmanız mümkün. Ben onlarcasını izledim ve en kolay anlaşılır iki tanesini aşağıya ekledim.
En yalın videolardan biri ile başlayayım. Bu videoda kullandıkları pres benim zeytin sıkmak için yaptığım ahşap prese benziyor. Ben de ahşap presimde birkaç değişiklik ile benzer şekilde odun yapabileceğimi düşünüyorum.
İkinci videodaki presi takdir ettim. Kolay ve ucuz şekilde yapılabilir. Bu presi zeytin sıkmak içinde kullanabiliriz.
Preste sıkılan atık kağıt hamuru odun haline geliyor, kurutulduktan sonra yakıt olarak kullanılıyor. Odunun ortasındaki delik yanma kalitesini artıyor.
Bu birinci aşama, gelelim bu odunu nerede yakacağız? Normal sobada yakabiliriz. Ve Fakat bu kolay bir çözüm olur. Mesele bu odunu yüksek derece ısı elde edebilecek şekilde yakmak.
Bu odunun yakılacağı yer: Roket projem, bu hafta içinde...
Transition Towns ve Peak Oil kavramlarını Gaia Ecovillage Desing Education programı içinde öğrendim. Her ikisi hakkında da Youtube'da birçok video bulmak mümkün. Kısaca Peak Oil nedir? Transition Towns nedir? anlatayım.
Petrol sınırlı bir kaynak. Birçok ürünün olduğu gibi petrol miktarının da bir tepe noktası var. Bu tepe noktadan sonra her gün petrol giderek azalacak. Petrol üretiminin en yüksek olduğu nokta Peak Oil olarak adlandırılıyor. Petrol için en üst noktaya ulaştık mı? Ne zaman ulaşacağız? gibi sorular petrol fiyatlarını etkileyeceği için tam olarak bilinmiyor. Tabii bir de henüz bulunmamış petrol rezervleri var. Aşağıdaki grafik Peak Oil'i anlatmak için hazırlanmış. Grafikte Turuncu renk ile görünen alan henüz bulunmamış rezervleri temsil ediyor.
Karamsar görüş, petrol bitecek biz de sürüneceğiz, şöyle sefil olacağız, böyle kötü şeyler olacak çığırtkanlığını yapıyor. (Ben de bunlardan biriydim)
Transition Towns (Değişim Kentleri) fikri kurucusu Rob Hopkins, insanlara kötü senaryolar anlatmanın onları harekete geçirmek yerine "Amaann, nasıl olsa patlayacak, gittiği yere kadar bu şekilde sürdüreyim" düşüncesine soktuğunu ve mevcut durumu değiştirmeye çabalamadıklarını söylüyor.
Petrol insanlık için iyidir. Doğru kullanmak koşulu ile. Bu nedenle petrol tüketimimizi hayatımızın gerekli olmayan alanlarından çıkartalım. İlk ve en önemli konulardan biri gıdaların bize gelinceye kadar aldıkları yol ve bu yolda kullanılan petrol miktarı. Doğruluğu beni şüpheye düşürse de Standart İngiliz kahvaltısındaki ürünlerin, İngiliz tüketicinin kahvaltı masasına gelinceye kadar 78.000 km yol aldıklarını okumuştum. Yani kahvaltıdaki çay Seyşeller'den (6000 km (tahmini olarak atıyorum)), portakal Mersin'den (3000 km), tereyağ Almanya'dan (1000 km) gibi bir hesaplamanın toplam sonucu 78.000 km.
Gıdanın bu kadar petrol tüketimine bağlı olduğu bir ortamda petrol tepe noktasını (Peak Oil) aştığımızı düşünelim. Her gün petrol bitmeye yaklaşıyor ve her gün fiyatı artıyor. Buna bağlı olarak gıda fiyatları da her gün artıyor. Karamsar senaryo, öldük, bittik, mahvolduk derken, Değişim Kentleri fikrini benimseyenler "Madem öyle bir an önce yerel gıda üretimine başlayalım, soframıza gelen gıdanın olabildiğince az taşınmasını sağlayalım." diyor. Bu fikir ile kentlerini yeniden sebze, meyve yetiştiren kentler haline getirmeye çalışıyorlar. Parklara, bahçelere, yol aralarına ektikleri ağaçların kestane, ceviz gibi ürün veren ağaçlar olmasına dikkat ediyorlar.
İki sene boyunca İzmir - Kemalpaşa'da çalıştım. Kemalpaşa kiraz yetiştirmesi ile ünlü. Çok kaliteli topraklara sahip. Çalıştığım süre boyunca Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi içinde kaliteli tarım topraklarının moloz ile kapandığını, molozların üzerine beton döküldüğünü ve bu alanlara fabrikalar kurulduğunu gördüm. Yorum yapmıyorum...
Transition Towns hareketi hakkında detaylı bilgiye bu bağlantı üzerinden ulaşabilirsiniz.
Yukarıda anlattığım Peak Oil ve Transition Town konuları Gaia Education Ecovillage Desing Education eğitimin iki soru ve araştırma konusuydu.
Yeni ödevim aşağıdaki resimleri Peak Oil ve Transition Towns fikirleri kapsamında değerlendirmek. Dünya'nın farklı ülkelerinden ailelerin haftalık beslenme ürünleri ve masrafları resimlerde yer alıyor.
Yaşadığım Urla'da ve hemen yanındaki Seferihisar'da haftanın farklı günlerinde evimin yakınlarında pazarlar kuruluyor. Pazardaki birçok ürün Urla ve çevresinde yetişiyor.
Trombe Duvarı yazım ile başladığım ve kola kutuları ile ucuza güneş paneli yapımını anlattığım yazımdan sonra güneş panelleri hakkında araştırmaya devam ettim. Güneş panelleri hakkında öğrenilecek, denenecek ve yazılacak çok konu var.
Güneş panelleri genellikle müstakil evlerin güney cephelerine, duvarın imkan verdiği büyüklükte, yapılıyor. Bizim ülkemizde olduğu gibi genellikle apartmanlarda yaşıyorsak güneş paneli kullanarak ilave ısı elde etme imkanımız yok mu?
Kanada'da apartman dairesinde yaşayan biri, eskiden kullandığımız pencere tipi klimalardan esinlenerek, pencereye güneş paneli yerleştirmiş ve ısı elde etmeyi denemiş. Çalışma veri zenginliği, takip ve kayıt tutulması açısından birçok akademik çalışmadan daha zengin ve başarılı.
Yukarıda güneş panelinin dışarıdan görünümü yer alıyor.
Pencere tipi güneş paneli ilk yapıldığında dışarıdan hava alıp, oda içine ısınmış hava verecek şekilde planlanmış. Çalışma daha sonra oda içinden hava alıp, panel içinde ısıtarak yeniden odaya verecek şekilde geliştirilmiş. İngilizce seviyesi yeterli olanlar için yapılan denemler ve detaylı anlatıma bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
Pencere tipi güneş panelinin oda içinden görünüşü
Panelin çalışma prensibi aşağıdaki şekilde gösterilmiş. Dışarıdan panel içine alınan hava, panel boyunca ısınarak yükseliyor ve panelin üst tarafına yerleştirilen fan tarafından emilerek oda içine veriliyor.
Panel boyutunun küçüklüğü, emici fanın yetersizliği ve panel içinde yer alan fazlalık sayılabilecek parçalardan dolayı güneş panelinden yeterli verim alınamadığı belirtilmiş. İkinci aşamada dışarıdan hava almak yerine oda içindeki hava panele çekilmiş ve panel boyunca ısıtılarak yeniden odaya verilmiş.
Yukarıda içerden hava alınan ve yeniden içeri verilen hava akışına ait kesiti bulabilirsiniz. Müstakil evlere yerleştirilen güneş panellerinde böyle bir hava kanalı oluşturmaya gerek kalmıyor.
Panele giren havanın oda içinden alınması ve panelde kullanılan emici fanın daha verimli bir fan ile değiştirilmesi sonucu elde edilen ısılarda artış görülüyor.
Bu güneş panelini yapan kişi panel bir çok noktadan veri kaydetmiş. Aşağıda elde ettiği verilerin yer aldığı detaylı bir çalışma var.
Kayıtlar 28 Mart 2006 günü güneşli bir günde yapılmış.
Tabloda sütunlar sırasıyla:
Zaman
Panelden odaya verilen havanın sıcaklığı
Panel bölgesindeki havayı uzaktan ölçen bir termometrenin sıcaklığı
Panelin üst bölgesindeki havanın sıcaklığı
Panelin alt bölgesinin sıcaklığı
Panelin ortasının sıcaklığı
Oda sıcaklığı
Oda dışındaki hava sıcaklığı
Emici fanın çalışma durumu
Emici fanın çalışma - kapalı kalma süresi
Bu başlıklara göre ilk satırı değerlendirirsek
Sabah 09:13'de
Fandan çıkan havanın sıcaklığı 24 C
Fan bölgesinde uzaktan algılanan sıcaklık 30.6 C
Panelin üst bölgesindeki sıcaklık 34.6 C
Panel alt bölgesindeki sıcaklık 27.6 C
Panel ortasındaki sıcaklık 37.9 C
Oda sıcaklığı 19.5 C
Oda dışındaki sıcaklık 4 C
Emici fan kapalı durumda
Emici fan 1 dakika 40 saniye kapalı kalmış.
Sabah 9'dan öğleden sonra 3'e kadar güneş paneli ile ısınma sağlanmış. Veriler etkileyici.
Denemenin sonucunda panelin büyüklüğünün arttırılması ile daha tatminkar sonuçlar alınacağı belirtiliyor.
Ankara'nın ayazını iyi bilirim. Hava günlük güneşliktir ama dışarıda titreten bir ayaz vardır. Ankara gibi güneşli ama ayaz günler yaşayan illerde gündüz güneş paneli verimli olacak gibi görünüyor.
Öncelikle bu yazıda anlatılan uygulamanın teknik detayları hakkında bilgi alabileceğiniz Trombe Duvarı ve Güneş Panellerinin temel ısıtma prensibi konusunda bilgilerin yer aldığı Trombe Duvarı yazımı okumanızı tavsiye ederim.
Trombe Duvarı yazısında linklerini verdiğim güneş enerjisi paneli yapım, ve eve yerleştirilmesi videolarını izledikten sonra Youtube'da bu konuda araştırma yapmaya devam ettim. İzlediğim videolarda güneş paneli yapmak için yan taraftaki resim benzeri çatı kaplama malzemeleri kullanılıyordu. Yandaki malzeme yerine başka bir malzeme kullanarak daha fazla ve uzun süreli ısı üretmek için panel içine yerleştirilebilecek başka bir malzeme düşündüm. Aklıma kıvrımlar halinde panel içine yerleştirilecek içi yağ doldurulmuş bakır boru sarmalı kullanmak geldi. Yağ dolu bakır borular daha fazla ısınır ve güneş azaldıktan sonra bile soğuyuncaya kadar ısı vermeye devam ederler. Orta boy bir panel için 15 metre kadar bakır boru kullanmam gerekeceğini düşündüm. 8 mm veya 10 mm lik bakır boru fiyatlarını arama sonuçlarında bulamadım ama geçen senelerde bakır boru aldığım için ucuz bir şey olmadıklarını biliyorum. Deneme amaçlı bir panel üretimim için panel içlerine daha verim ve ucuz ne koyabilirim diye düşünürken alüminyum içeçek kutuları ile yapılan panellerin videolarını buldum.
Bilmek istediğiniz konu ile ilgili anahtar kelimeleri bulduktan sonra Youtube bir bilgi madeni. Kazdıkça bilgi fışkırıyor. Bir video izlerken izleme penceresinin yanındaki ilgili videolar da bilgiye ulaşmanızı kolaylaştırıyor. Okullarda Youtube kullanma ve izlenenlerden videolardan faydalı bilgi sentezi oluşturma dersleri verilecek günler yakındır.
Alüminyum kutuya doldurulan kola, gazoz, soda, bira, meyve suyu içildikten sonra toplanıyor. Boş kutuların panel içinde verimli sıcak hava akımını nasıl sağlayacağı konusunda birçok uygulama var.
Kutuların:
Alt ve üst tarafının kesilerek bir çeşit boru elde edilmesi,
Üst tarafının kesilip, alt tarafının X, Y, spiral şeklinde kesilmesi, alt tarafının çivi ile delinmesi gibi farklı şekiller verilerek hazırlanan kutular var.
Bu uygulama bolluğu bir kişiyi "Acaba hangisi daha verimli sorusunu?" araştırmaya yöneltmiş. Kullanıcının hazırladığı birinci videoya bu linkten, ikinci videoya bu linkten ulaşabilirsiniz. Test için kurduğu düzenek ve bilgisayar yazılımı dikkat çekici. Anlatım bolca tekrar içerdiğinden video biraz sıkıcı olmuş. Bu test sonucunda en verimli kutu kesim şeklinin, üst tarafın tamamen kesilmesi ve alt tarafın kalın bir çivi ile delinmesi olduğu ortaya çıkıyor.
Kutulardan nasıl güneş paneli yapılacağı hakkında birçok video var. İngilizce bilgisi yeterli olmayanlar için en beğendim videodan aldığım resimleri, açıklaması ile eklemeyi ve yazının sonunda videoyu eklemeyi uygun buldum. Bu yazı benim için de alüminyum kutuları kullanarak yapacağım güneş panelinden önce pekiştirme olacak.
Güneş panelini yapan kişi. Emeğe saygı adına onun resmi ile başlayayım.
Önce güneş panelinin kasasını hazırlıyoruz. İzlediğim videolarda ahşaptan veya metalden yapılmış kasalar vardı. Tercih malzeme temin edebilme ve maliyet durumuna göre size kalıyor. Ben de yapacağım ilk güneş paneli için ahşap kullanmayı düşünüyorum. Elimde bolca tahta var ve tahta ile çalışabilecek ekipman ve bilgiye sahibim.
Kasayı oluşturan tahtalar vidalar ile birleştirildikten sonra tüm birleşim yerleri slikon ile kapatılıyor.
Yalıtım sağlayan paneller kasanın arka tarafına slikon ile yapıştırılıyor.
Kasanın yan kenarları da yalıtım malzemesi ile kaplanıyor. Yukarıdaki uygulamada kasanın yan tarafına 3 sıra halinde yalıtım malzemesi uygulanıyor.
Kasanın alt ve üst tarafında havanın gireceği ve çıkacağı, kutuların olmadığı bölümü hazırlamak için yalıtım malzemesinde tahtayı oturtabileceği bölümü kesiyor.
Alt bölümü ayıran yere tahtayı yerleştirip, kutuların duruşunu kontrol ediyor.
Hava girişi olacak alt bölümün bir başka açıdan görünüşü.
Kutuları sabitlemek için yalıtım malzemesinde kutu büyüklüğünde delikler açılıyor.
Kutuların yerleşeceği deliklerin bitmiş hali.
Kutuların kasa içinde duruşları kontrol ediliyor.
Sıra geldi kutuların kapaklarını çıkarmaya. Boş alüminyum kutularını kesmek kolay bir iş değil. Konserve açacağı kullanarak kutuların üst kapakları çıkartılıyor.
Bu videoda kutuların alt kapakları da çıkartılıyor. Yazımın başlangıç bölümünde test sonuçlarını verdiğim videoya göre buna gerek yok. Ben yapacağım güneş panelinde kutuların üstünü açıp, altlarını kalın çivi ile 5 yerden delmeyi düşünüyorum.
Önemli bir bölüme geldik. Hava giriş ve çıkış kanalının üst bölümünün kapatılmasına. Üst bölümün kapatılması için alüminyumdan bir parça kullanıldı.
Kapak yerine yerleştiriliyor.
Kapağın kenar kısmı kıvrılarak hava gelen bölüm kutuların olduğu bölümden ayrılıyor.
Hava girişlerinin kapalı hali bir başka açıdan resimlenmiş.
Kutular birbirlerine slikon ile yapıştırılıyor. İzlediğim başka videolarda kutuları bu aşamadan önce birbirlerine yapıştırıyorlardı. Dümdüz uzanan kutu sütunları oluşturmak için bu videoda yapılmayan fakat başka videolarda izlediğim birbaşka yöntem birbirine 90 derece açı yapacak şekilde vidalanmış tahtaları yatak olarak kullanıp, kutular düz bir sütun olacak şekilde yapıştırılıyordu. Ben de paneli yaparken tahtadan bir kılavuz yatak yapmayı düşünüyorum.
Kutular çıkartıldıktan sonra güneş panelinin durumu. Alt ve üst tarafta bölünmüş hava kanallarını ve kutuların yerleşeceği delikleri görmek mümkün.
Hava giriş ve çıkış deliklerinin açılması.
Hava giriş ve çıkış delikleri. İzlediğim videolardan çıkardığım sonuç, giriş ve çıkış delikleri ortada yada kenarlarda olabildiği yönünde. Deliklerin durumu paneli nereye bağlayacağınıza göre değişebiliyor.
Kutuların yerleştirilmiş hali. (Paneli yapan Abi sık sık kutuları çıkartıp, takıyor. Gereğini, faydasını anlayamadım. Uğraşmayı seviyor galiba :) )
Boyama zamanı. Isı tutma sağlayan özel bir boya ile kutular ve kasa boyanıyor. Yukarıdaki ürünü başka videolarda da gördüm. Yıkarıdaki marka dışında bir marka daha var. Amerika'da Backyard Sience (Arka bahçe bilimi, hobisi önemli bir sektör. Türkiye'de bulamayacağımız farklı bolca malzeme var ellerinin altında. Tabii bizde evlerin büyük çoğunluğunda arka bahçe (Backyard) olmadığı için bilimi de (sience) malzemesi de olmuyor. Ben güneş panelimde su bazlı mat siyah yağlı boya kullanmayı ve boya makinemden püskürterek kutuları ve paneli boyamayı düşünüyorum.
Boyaması tamamlanmış kasa. Özel boya farkı hissediliyor.
İç işlemleri tamamlanan güneş panelinin üzeri cam ile kapatılıyor. Cam, slikon ile kasaya yapıştırılıyor. Alüminyum kutular ile yapılan ve ürün olarak satılan güneş paneli videoları izledim. Bu hazır ürünlerde cam yerine polikarbon malzeme kullanılmıştı. Polikarbon malzemeyi araştıracağım, cam yerine ben de kullanabilirim.
Tamamlanmış güneş paneli.
Güneş Panelini yapan kişinin aşağıdaki videosu dışında birkaç videosu daha var. Aşağıdaki videoda verilmemiş ama izlediğim başka videosunda güneş panelinin yerleştirilmiş halini vermiş. Yukarıda yapımı anlatılan panelin eve yerleştirilmiş hali yer alıyor. Birinci panel verimli çalışınca ikinci paneli yapmaya karar vermiş. Panelin ahşap kasasını alüminyum ile kaplamış ve evin dışında estetik bir görüntü sağlamış.
Şimdi yukarıda resimler ile özetlediğim güneş panelinin nasıl yapıldığının videosunu izleme zamanı.
Boş alüminyum kutuları toplamaya başladım. 45x140 cm büyüklüğünde deneme paneli yapmayı planlıyorum. Gerçi vakit olarak epeyce dardayım bu aralar. Paneli tamamlamam zaman alacak.
Yağmur suyu toplama sistemleri, elektrik şebekesinden bağımsız evler de Youtube'da sıkça gördüğüm hayata geçen projelerden. 
