Cumartesi, Ekim 13, 2012

Trombe Duvarı, Güneş ile Isınma, Güneş Panelleri Uygulamaları

Bir süredir New York'taki Ithaca Ekoköy'ünü inceliyorum. Detaylı bir yazıyı yakında yayınlayacağım. İngilizce bilenler bu linkten Ithaca ekoköyü hakkında bilgilere ulaşabilirler. 

Ekrandan uzun yazıları okumayı sevmediğimden olsa gerek Alternatif Yaşam Planlamasındaki yazılarımı kısa tutmaya çalışıyorum. Ve fakat bu yazı size tüm hikayeyi anlatabilmem adına uzun olacak. 

Trombe Duvarını ilk Çelik Erengezgin'in yazılarında okumuş ve çok etkilenmiştim. Küçük Evim blogunda da Trombe duvarı ve güneşle ısınma hakkında çok faydalı yazılar okumuştum. Küçük Evim blogu yazarı Zeynep Hanımın hoşgörüsüne sığınarak bu yazıda çok aydınlatıcı olacağını düşündüğüm iki yazısını kullanacağım. 

Küçük Evim'den aşağıya alıntıladığım Güneş Mimarisi başlıklı yazı ile başlayayım.

Güneş mimarisi, bir evi güneşten en iyi şekilde faydalanacak şekilde planlamayı öneriyor.
Güneş evlerinde, güney cepheler bol camlı ve batı/ doğu cephesine göre geniş planlanıyor. Böylece kışın doğudan batıya doğru güney tarafına yatık ilerleyen güneş tüm gün evin içini ısıtıyor. Yazın güneş kışa göre daha dik geçtiği için çatı ve saçakları, evin aşırı güneş altında kalmasını engelleyebiliyor. Bu kadar basit!
Güneşin bu nimetlerinden faydayı güçlendirmek için, evin içinde doğrudan güneş alan yerlerde taş, tuğla veya beton gibi ısıl kütleler (ısı depolayabilen kütleler) bulundurarak, bunların gündüz kazandıkları ısıyı, gece geri bırakmaları ve ev içi ısıyı dengelemeleri sağlanıyor.
Bu şekilde evin güneyden güneşlenmesini sağlamak, güneşten doğrudan faydalanmanın en basit ve bilinen yolu.
Güneşten yine pasif (yani elektriğe çevirmeden) ancak dolaylı faydalanmanın bir yolu ise, evin güney cephesi önünde, duvar boyu ve yüksekliğince dar bir camekan sera yapmak. Bu sera ile duvar arasında ısınan havayı, duvarın yukarısında bırakılan deliklerden içeri almak ve duvarın aşağısında bırakılan deliklerden de evin içinden soğuk hava akımını sağlamak. Bu şekilde güneş olduğu sürece evin içine sıcak, evden dışarı soğuk havayı döndürerek hem havalandırma hem de ısınma sağlanabiliyor. Camekan arkasındaki duvar, taş, dolu tuğla veya beton gibi bir ısıl kütle olursa gündüz depoladığı ısıyı gece salarak kalorifer görevine devam ediyor.
Bu yöntemde inşaa edilen camlı duvarlara, 1970’lerdeki ilk uygulayıcısı olan Fransız Mimar Felix Trombe’un adı verilmiş. 90’larda unutulan Trombe duvarlar, 2000’li yıllarda tekrar revaçta.
Evinizde doğrudan güneş ısısından mı, yoksa trombe duvarlı ısınmadan mı faydalanmayı tercih edeceğiniz, bölgenizin güneşlenme oranına göre değişebilir. Kışın bol güneşli ancak soğuk olan yerlerde (Kayseri, Van gibi ) Trombe duvarı etkin olabilir.

Küçük Evim'den alıntı yapacağım ikinci yazı Güneşle Isınma başlıklı yazı.

Güneş mimarisi başlığı altında, güney cephede geniş cam alanları, trombe duvarı gibi basit yöntemlerle evinizde güneş ısısından faydalanmanın yollarına değinmiştim. Güneşten pasif olarak (yani elektriğe çevirmeden) faydalanmanın bir yolu da “güneş duvarları”; güneş şöminesi (solar chimney) de deniyor.
Güneş altında bırakılan bir metalin ve arkasında kalan havanın sıcacık olduğunu farketmişsinizdir. Güneş duvarında, delikli metal paneller, alttan-yandan-üstten kapalı olarak evinizin güney cephe duvarına dışardan yerleştiriliyor. Deliklerden giren hava, plaka ve duvar arkasında kalan 20 cm boşlukta ısınarak duvar boyunca yükseliyor ve havalandırma borusu aracılıyla evin içine yönlendiriliyor. Kış güneşinizle ve panellerinizle doğru orantılı olarak, takdire şayan bir oranda bu yolla ısınabilirsiniz.
Yazın ne mi oluyor? Havalandırma borularının eve girişi kapanıyor, bunun yanında plakaların üzerindeki kapakçıklar açılıyor ve ısınan hava doğrudan yukarıdan dışarı bırakılıyor. Çok akıllıca ve çok basit değil mi?
Bir konu aklıma geliyor, yazın panellerin arkasında kalan duvarın ısınmasını önlemek için duvarla panel arasında ısı yalıtımı kaçınılmaz sanırım. Mantar yalıtımı burada da kullanabilirsiniz. Ancak yalıtım yaptığınız durumda, kışın panelin arkasında kalan duvarın ısınma avantajını kullanamayacağınızı da unutmayın.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Trombe duvarı hakkında bilgimiz olduğuna göre yeniden Ithaca Eköyüne dönebiliriz. Ithaca Ekoköyündeki evlerde de Trombe duvarı kullanılıyor. Yaz aylarında Trombe duvarımı pasif hale getirmek için çok zekice, kolay ve faydalı bir çözüm bulmuşlar. 
Trombe duvarının cam bölümün dışına bir asma dikmişler. Asma kış aylarında yapraksız ve birkaç ana dal bırakılacak şekilde budanıyor. Asma, yukarıda solda, evin içinden çekilen resimde göründüğü gibi, güneş ışığının gelmesini engellemiyor. Yaz aylarında büyüyen asma ve açan yapraklarla cam bölümün üzeri örtülüyor ve camların ısınmasını engelliyor. İşte doğayı kullanmak, çözüm yaratmak bu :) 

Bu konu hakkında planladığım yazı bu kadardı. Küçük Evim blogunda Güneşle Isınmak yazısının "yorum" bölümüne yanlışlıkla tıklayınca bu yazı aşağıdaki tamamlayıcı bilgiler ile uzamış oldu.
Trombe Duvarını panel olarak evinize eklemeniz mümkün. Güneş paneli üretip, montajını yapan firmalar mevcut. Güneş panelinin temel çalışma şemasına bu linkten ulaşabilirsiniz.

Örnek olması için Kanadalı bir üreticiye ait ürünün teknik bilgilerine ve ürünün fiyatına bu linkten ulaşabilirsiniz. Üretici firmanın tanıtım videosunu bu linkten izleyebilirsiniz.  Videoda anlatılanları (ürünün çalışma prensibini) kısaca özetlersem. Paneli duvarınıza yada çatınıza yerleştiriyorsunuz. Paneli dikey yada yatay yerleştirmek mümkün. Güneşli bir günde panel ısındığında ve belirlenen ısıyı geçtiğinde panelde yer alan ve güneş enerjisi ile çalışan fanlar ısınan havayı çıkış deliklerinden eve veriyor. Bu sistem mevcut ısıtma sisteminize ek olarak kullanılıyor, kendi başına bir ısıtma sistemi değil. Akşam, sistem ısı üretmiyor.
Danimarka'lı bir üreticiye ait panelleri Türkiye'ye ithal eden bir firma buldum, detay hakkında mesaj yazdım ama henüz cevap almadım.
Panellerin uygulamalarını aşağıdaki resimde görebilirsiniz.
Bir Türk olarak akla ilk "Bu paneller ne kadar verimli ve ne kadar sürede kendini kurtarır sorusu geliyor?" Bu konuda bolca teknik çarpma, bölmenin olduğu hesaplamalar yapılabilir. Ancak ben kısa yoldan gitmeyi tercih ediyorum. Elin güneş görmez Danimarka'sında ve Kanada'sında bu paneller satılıyorsa, İzmir'de kullanmak kesin verimli olur ve verdiğin paraya değer.

Bir Türk olarak akla ikinci olarak: "Bu ürün yapılması zor bir şeye benzemiyor, biz bunu kendimiz yapamaz mıyız?" sorusu geliyor. Youtube Solar Heater, Hot Air Collector, Solar Panel gibi arama kelimeleri ile birçok videoya ulaşmak mümkün. Ben epeyce video izledim. En keyif aldığım ev yapımı güneş paneli videosuna bu linkten ulaşabilirsiniz. Bu videoda panelin içinin nasıl yapılabileceğini öğreniyorsunuz. Bir başka videoda yapılan panelin eve ve dış duvara nasıl monte edildiği anlatılıyor. Montaj ile ilgili videoya bu linkten ulaşabilirsiniz. Son olarak en basit öğrenci uygulamasını bu linkten izleyebilirsiniz.

Bir Türk olarak akla üçüncü olarak: "Eee bunu neden kimse henüz Türkiye'de yapmıyor? bari ben yapıp satayım, köşe olayım." cümlesi geliyor.
Türkiye'de hazır halde panel yapan var mı henüz araştırmadım. Ama biliyorum ki bu yazıyı okuyan ve güneş enerjisi işinde olan biri bu panelleri yapmayı ve satmayı düşünecektir.  

2 yorum:

GkY dedi ki...

Trombe duvarı henüz evlerde yaygın olarak kullanılmasa da, çoğu yeni kurulan fabrikalar tarafından epey rağbet görmektedir aslında. Maliyeti biraz yüksek olmasına karşın, geri dönüşü yüksek bir projedir trombe duvarı. Ülkemizin kıyasladığımız diğer avrupa ülkelerine göre epey yüksek bir oranda güneş ışığı almasına karşın evlerimizde neden kullanmadığımız sorusuna gelirsek; ne yazık ki halkımızın bilinçsizliği denilebilir bu durum için. Fosil yakıtları ve artan doğalgaz fiyatlarını düşündüğümüz zaman, epey hesaplı ancak kimse bu projenin yapımı için tek seferde ödemeye sıcak bakmıyor. Bu yazıyı okuyup, aklına acaba kaça mal olur, nası ödenir diye düşünen insanlar varsa lütfen hemen vazgeçmeden araştırsınlar biraz. Çünkü her ne kadar bilmesek de, trombe duvarı gibi yenilenebilir enerji temelli projeler için bankalar, epey uzun geri ödemeleri kredi verebiliyorlar. Yani, aylık yakıt masrafınız gibi kredinizi ödüyorsunuz. Trombe duvarı 20-30 yıl kadar ömre sahip, dolayısıyla, 4-5 geri ödemeden sonra tamamen kar odaklı bir proje.

faik murat ünel dedi ki...

Merhaba yorumunuz için teşekkür ederim.

Bu yazıdan sonra fark ettim ki Amerika'da insanlar yaygın olarak trombe duvarı prensibini güneş panellerinde kullanıyorlar ve çok düşük maliyetli paneller yapıyorlar.

Kola kutuları kullanılarak yapılan bir paneli

http://www.alternatifyasam.blogspot.com/2012/10/kola-gazoz-kutusu-ile-istma-paneli-nasl.html

Yazımda anlatmıştım. İstedikten sonra ucuza iyi trımbe duvarları yapılabiliyor.